‘ප්රේමයෙන් මන රංජිත වේ’: බෞද්ධ ජාතක කතාවක්, කතෝලික ගීතිකාවක් සහ දකුණු ඉන්දියානු සංගීතය මුසුවූ ශ්රී ලාංකේය කලා විශ්මය

“ප්රේමයෙන් මන රංජිත වේ… නන්දිත වේ…”
මේ මධුර ගීතය ඇසෙන සැණින් ඕනෑම ශ්රී ලාංකිකයෙකුගේ මතකයට නැගෙන්නේ මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්රයන්ගේ අමරණීය ‘මනමේ’ නාට්යයයි. 1956 නොවැම්බර් 03 වැනිදා කොළඹ ලයනල් වෙන්ඩ්ට් රඟහලේදී ප්රථම වරට වේදිකාගත වූ මනමේ, නූතන සිංහල නාට්ය කලාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්යය ලෙස අවිවාදයෙන් පිළිගැනේ. එහෙත්, බෞද්ධ සාහිත්යයේ එන ‘චුල්ල ධනුද්ධර ජාතකය’ ඇසුරින් නිර්මාණය වූ මේ විශිෂ්ට නාට්යයේ එන ජනප්රියතම ගීතයේ තනුවට, සියවස් ගණනාවක් පැරණි කතෝලික ගීතිකාවක් සහ දකුණු ඉන්දියානු සංගීත සම්ප්රදායක් සමඟ ගැඹුරු සබඳතාවක් ඇති බව ඔබ දැන සිටියාද?
කතෝලික ගීතිකා සම්ප්රදාය සහ ජාකෝමේ ගොන්සාල්වෙස් පියතුමා
මනමේ නාට්යයේ සංගීතමය මූලයන් පිළිබඳව සිදුකෙරුණු ශාස්ත්රීය පර්යේෂණ කිහිපයක්ම මෙම අපූරු සංස්කෘතික සබඳතාව තහවුරු කර තිබේ.
1999 වසරේදී ගරු ඇන්තනි ප්රනාන්දුපුල්ලේ පියතුමා විසින් ලන්ඩන් විශ්වවිද්යාලයේ SOAS ආයතනයට ඉදිරිපත් කරන ලද ආචාර්ය උපාධි නිබන්ධනයේ, “ප්රේමයෙන් මන රංජිත වේ” ගීතයේ තනුව සහ “ආරම්භෙන් පෙර නිර්මිත මනු ලොව” නම් පැරණි කතෝලික ගීතිකාව අතර පවතින සෘජු සංගීතමය සම්බන්ධතාව පෙන්වා දී ඇත.
මෙම ගීතිකාවේ ඉතිහාසය ලන්දේසි පාලන සමයේ ශ්රී ලංකාවේ සේවය කළ ‘සිංහල කතෝලික සාහිත්යයේ පියා’ ලෙස විරුදාවලි ලත් ගරු ජාකෝමේ ගොන්සාල්වෙස් පියතුමා (1676–1742) දක්වා දිව යයි. ගෝවේ සිට මෙරටට පැමිණි එතුමා, සිංහල හා දෙමළ භාෂාවන් මනාව ප්රගුණ කරමින් දේශීය කාව්ය හා සංගීත ආරයන් ඇසුරින් ක්රිස්තියානි භක්ති ගීත, පසම් සහ ආගමික සාහිත්ය කෘති රැසක් නිර්මාණය කළේය. මනමේ ගීතයට පාදක වූ තනුව ද එතුමා විසින් හඳුන්වා දෙන ලද ගීතිකා සම්ප්රදාය තුළ හමුවන්නකි.
එපමණක් නොව, 2022 වසරේදී සබරගමුව විශ්වවිද්යාලයේ විද්වතුන් විසින් සිදුකළ පර්යේෂණයකින් ද මේ බව තවදුරටත් තහවුරු කර ඇත. එහිදී පෙන්වා දී ඇත්තේ, මනමේ ගීතයේ තනුව සහ මරියතුමිය වෙනුවෙන් ගායනා කෙරුණු “මා මරියේ කරුණා හරියේ” නම් පැරණි දෙමළ ක්රිස්තියානි ගීතිකාව අතර ද සමීප සංගීතමය බැඳීමක් පවතින බවයි.
දකුණු ඉන්දියානු ආභාසය, නාඩගම් කලාව සහ ගුරුන්නාන්සේලාගේ උරුමය
මෙම කතෝලික ගීතිකා තනුව මනමේ වැනි බෞද්ධ ජාතක කතාවක් ඇසුරින් නිර්මාණය වූ නාට්යයකට පැමිණියේ කෙසේද? එයට පිළිතුර ඇත්තේ ශ්රී ලංකාවේ පැරණි නාඩගම් කලාවේ ඉතිහාසය තුළය.
දකුණු ඉන්දියානු දෙමළ ‘තෙරුක්කූත්තු’ (Terukkuttu) සහ ‘කූත්තු’ රංග සම්ප්රදායන්ගේ ආභාසයෙන් මෙරට බිහිවූ නාඩගම් කලාව, 19 වැනි සියවසේදී වඩාත් ජනප්රිය වූයේ ශ්රී ලංකාවේ කතෝලික ජනතාව අතරය. සිංහල නාඩගම් කලාවේ පුරෝගාමියෙකු වූ පිලිප්පු සිඤ්ඤෝ වැනි කලාකරුවන් මෙන්ම කතෝලික ප්රජාව විසින් බයිබල් කතා සහ ශුද්ධවන්තයන්ගේ චරිත ඇසුරින් ‘රජ තුන් කට්ටුව’, ‘ස්තක්කි නාඩගම’ වැනි නාඩගම් වේදිකාගත කළහ. මෙම නාඩගම්වල සංගීතය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ කර්ණාටක සංගීත ආරය, මද්දල වාදනය සහ කතෝලික ගීතිකා තනුවලින් පෝෂණය වී තිබුණි.
මහාචාර්ය සරච්චන්ද්රයන් 1952 දී The Folk Drama of Ceylon කෘතිය රචනා කරමින් දේශීය ගැමි නාට්ය කලාව ගැඹුරින් අධ්යයනය කළේය. මනමේ නිර්මාණය කිරීමේදී එතුමා බලපිටියේ විසූ ප්රවීණ නාඩගම් ඇදුරෙකු වූ චාල්ස් සිල්වා ගුණසිංහ ගුරුන්නාන්සේ වෙතින් නාඩගම් සංගීතය, මද්දල තාල සහ රංග වින්යාසයන් සෘජුවම ලබා ගත්තේය. සියවස් ගණනාවක් පුරා නාඩගම් සම්ප්රදාය තුළ පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ගලා ආ ඉහත කී ගීතිකා හා කර්ණාටක තනු, චාල්ස් ගුරුන්නාන්සේ හරහා මනමේ නාට්යයට එක්වූ බව පැහැදිලිය.
සරච්චන්ද්රයන්ගේ නිර්මාණාත්මක විශිෂ්ටත්වය
මෙම ඓතිහාසික මූලයන් හඳුනාගැනීමෙන් මහාචාර්ය සරච්චන්ද්රයන්ගේ නිර්මාණයේ වටිනාකම කිසිසේත් අඩු නොවේ. ඒ වෙනුවට ඉන් තහවුරු වන්නේ එතුමාගේ පුළුල් කලාත්මක දැක්ම සහ නිර්මාණාත්මක ප්රතිභාවයි.
ආගමික හෝ ජාතික සීමාවන් තුළ කොටු නොවී, දේශීය පොළොවේ මුල් බැසගත් කතෝලික නාඩගම් සම්ප්රදායත්, දකුණු ඉන්දියානු සංගීත ආභාසයත්, බෞද්ධ ජාතක කතාවක ගැඹුරු මානව ධර්මතාවනුත් එකම වේදිකාවක් මත සුසංයෝග කරමින් එතුමා විශ්වීය මට්ටමේ කලා කෘතියක් බිහි කළේය.
අද වැනි යුගයක ‘මනමේ’ අපට කියා දෙන වැදගත්ම පාඩම එයයි. ශ්රී ලංකාවේ විවිධ ආගමික, භාෂාමය සහ සංස්කෘතික සම්ප්රදායන් එකිනෙක ගැටෙමින් නොව, එකිනෙක පෝෂණය කරමින් අපගේ පොදු කලා උරුමය ගොඩනැඟූ ආකාරයට ‘ප්රේමයෙන් මන රංජිත වේ’ ගීතය අදටත් ජීවමාන සාක්ෂියකි.
මූලාශ්ර සහ පාදක සටහන්:
Bullet මුල් සටහනේ අදහස: ඩෙස්මන්ඩ් කොල්මෙයර් (Desmond Koelmeyer)
Bullet Rev. Fr. Anthony Fernandopulle (1999), A Critical Study of the Sinhala Works of Jacome Gonsalves (1676–1742), SOAS, University of London, pp. 203–204.
Bullet S. M. Kariyakarawana & S. S. A. Senevirathne (2022), Contradictions of the Sri Lankan Indigenization Movement, Sabaragamuwa University.
Bullet Ediriweera Sarachchandra (1952), The Folk Drama of Ceylon.



